ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ

 

            Pojęcie zrównoważonego rozwoju (z ang. sustainable development) zostało sformułowane w 1987 r. w raporcie pt. „Nasza wspólna przyszłość”, opracowanym pod egidą Światowej Komisji Środowiska i Rozwoju ONZ.

Idea ta została określona, jako proces społeczno-ekonomiczny, mający na celu racjonalne zaspokajanie potrzeb życiowych obecnego pokolenia i jednocześnie umożliwiający zaspokajanie tych potrzeb następnym pokoleniom. Choć od tego czasu powstało wiele różnych koncepcji, czym jest rozwój zrównoważony, to w dalszym ciągu ta pierwsza definicja pozostaje najbardziej trafnym i uniwersalnym przedstawieniem tego pojęcia.

Troska o stan środowiska naturalnego była pierwotną przyczyną sformułowania zasady zrównoważonego rozwoju, gdyż kwestie otaczającego środowiska łączą się nierozerwalnie z działalnością człowieka w wymiarze społecznym, kulturowym, etycznym
i technologicznym, a także z aspektem ekonomicznym, czyli realnymi kosztami oddziaływania człowieka na środowisko.

Idea zrównoważonego rozwoju opiera się na trzech wzajemnie powiązanych filarach: przyrodniczym, społecznym i ekonomicznym:

 Ryc.1. Czynniki składowe zrównoważonego rozwoju

 Przedstawiony powyżej schemat, jasno określa granice funkcjonowania człowieka-wszelka ludzka aktywność, zarówno gospodarcza jak i społeczna, odbywa się w sferze środowiska naturalnego. Jak powszechnie wiadomo, zasoby środowiska nie są nieograniczone i należy mieć na uwadze świadomość ryzyka załamania się równowagi ekologicznej pod wpływem niekontrolowanego rozwoju gospodarczego i demograficznego.

Celem rozwoju zrównoważonego jest zapewnienie społeczeństwu wysokiej jakości życia, poprzez zachowanie równowagi między wzrostem gospodarczym a stanem środowiska i wchodzących szczegółach jego skład ekosystemów.

W szczegółach oznacza to konieczność respektowania ograniczeń środowiskowych
w działalności produkcyjnej i wielkości konsumpcji, tak aby produkcja nie naruszała fundamentów jakości życia rozumianego jako życie w zdrowym i naturalnie estetycznym otoczeniu, zaś konsumpcja mieściła się w określonych granicach z punktu widzenia zasobów naturalnych oraz potrzeb społeczeństwa w kwestii użytkowania tych zasobów. Aby osiągnąć ten cel, we współczesnym społeczeństwie propaguje się podejmowanie działań skierowanych w stronę większego uznania wartości jakości życia, takich jak wolność, równość, solidarność międzyludzka, praca, powszechny dostęp do podstawowych dóbr (w tym przyrody), kosztem wartości komfortu życia (tj. wielkością konsumpcji). Wprowadzenie takich mechanizmów, przede wszystkim rynkowych, promujących oszczędne gospodarowanie surowcami i energią oraz zmniejszenie ilości niewykorzystywanych odpadów stanowi jedno z wyzwań
dla społeczeństwa w XXI wieku.

 

Idea zrównoważonego rozwoju jest uwzględniana w szeregu dokumentów i aktów prawnych regulujących różne sfery działalności człowieka. Uniwersalnym przykładem jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.-akt prawny najwyższej rangi obowiązujący
w Polsce, w której w rozdz. I, art. 5 wskazano:

 

Rzeczypospolita Polska […] zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.